Tác giả: PGS.TS. Đinh Hồng DươngChuyên ngành: Y học tập dự phòngNhà xuất bản:Học Viện Quân YNăm xuất bản:Đang cập nhậtTrạng thái:Chờ xét duyệtQuyền tầm nã cập: cộng đồng

Bài giảng đại cưng cửng dịch tễ học

PGS.TS. Đinh Hồng Dương

Định nghĩa Dịch tễ học

Từ trước cho nay, cùng rất sự phát triển của dịch tễ học, đã có khá nhiều định nghĩa về môn học này, mỗi định nghĩa ghi lại một bước cách tân và phát triển ở thời kỳ đó. Định nghĩa dịch tễ học cách đây không lâu được chú ý nhất là của Last, 1995:

 “Dịch tễ học là một trong môn khoa học nghiên cứu về tần số cùng sự phân bổ tần số mắc căn bệnh và tử vong của bệnh trạng thuộc với những yếu tố giải pháp sự phân bổ đó ở những quần thể xác định, ứng dụng các nghiên cứu này trong việc kiểm soát những vụ việc sức khỏe”.

 Về mặt thuật ngữ: Dịch tễ học “Epidemiology” được có mặt từ 3 gốc từ Hy lạp:

epi nghĩa là trên, trong số, trực thuộc về 

demos “ con người, quần thể fan

logos “ học tập thuyết, môn học

Có nghĩa là: Dịch tễ học được hiểu là 1 ngành công nghệ về tất cả những gì xảy ra trong quần thể người.

Bạn đang xem: Dịch tễ học cơ bản

Những khái niệm thứ nhất về dịch tễ học sẽ được hiện ra rất sớm, ngay từ thời cổ Hy Lạp, Hyppocrate (460 - 372 TCN) trên các đại lý quan sát thấy ở gần như nhóm fan khác nhau, bên trên những quanh vùng và trong số những khoảng thời gian không giống nhau thì tần số mắc một dịch nào kia cũng không giống nhau và ông đã đi được tới xác định rằng: Sở dĩ fan ta mắc bệnh dịch là bởi sống sống những môi trường thiên nhiên không trong lành! yếu ớt tố môi trường có ảnh hưởng lớn mang lại sự mở ra và sống thọ của dịch tật.

Từ trước cho nay: Dịch tễ học cải cách và phát triển với một quan liêu niệm che phủ cơ phiên bản là: Mọi dịch trạng của nhỏ người chưa phải xảy ra một cách đột nhiên vô cớ (do trời xuất hiện ?), mà ngẫu nhiên một bệnh hay hiện tượng kỳ lạ sức khoẻ nào cũng đều có một hoặc nhiều lý do phát sinh độc nhất định. Những nguyên nhân này hoàn toàn có thể tác động độc thân hoặc phối phù hợp với nhau; rất có thể dễ dàng nhận biết hoặc không rõ; có thể sớm hoặc muộn mới biểu hiện ra kết quả (thành bệnh)... Khi mắc bệnh hay hiện tượng kỳ lạ sức khoẻ vẫn xảy ra, lý do gây ra chúng rất có thể còn hay đã kết thúc. Mặt khác, quy trình tiến triển của bất cứ bệnh nào thì cũng chịu sự tác động của không ít yếu tố (chủ quan tiền hoặc khách quan, chủ động hoặc thụ động) tạo cho bệnh rất có thể phát triển tăng thêm hoặc sút đi, nhằm rồi cuối cùng dứt bằng sự hồi phục (hoàn toàn hoặc không trả toàn) hoặc tử vong. Dịch tễ học cho rằng: Mọi vì sao hoặc phần đa yếu tố tác động như vậy có thể được tìm thấy hoặc được reviews bằng các xây đắp nghiên cứu đúng đắn, khoa học.

Những nguyên nhân, nhân tố đó bao gồm 2 loại: vì sao cần và vì sao góp phần. Lý do cần là nguyên nhân không thể thiếu trong các bệnh truyền nhiễm: Mầm bệnh. Để một người mắc căn bệnh lao thì thông thể thiếu lý do nhiễm vi trùng lao. Tuy nhiên, không phải bất kể ai nhiễm vi trùng lao đều phát triển thành bệnh lao nhưng còn cần những nguyên nhân phối hợp, bổ trợ nhất định. Những vì sao này được gọi thông thường là vì sao góp phần: hút thuốc lá, uống rượu (làm giảm sức đề kháng niêm mạc mặt đường hô hấp), suy giảm miễn dịch, suy dinh dưỡng, điều kiện sống chật chội, chen chúc... Góp phần để 1 tín đồ nhiễm vi trùng lao cải cách và phát triển thành căn bệnh lao.

Ở có mang này cần để ý hai nhân tố liên quan chặt chẽ với nhau: “tần số và sự phân bố tần số” “các yếu đuối tố luật sự phân bổ tần số đó”. có nghĩa là Dịch tễ học không chỉ là nghiên cứu sự phân bố tần số mắc dịch và tử vong của 1 bệnh nào đó, ngoài ra nghiên cứu, tìm tòi những yếu tố điều khoản sự phân bố đó:

Nghiên cứu “sự phân bố” tần số mắc dịch và tử vong đối với một dịch trạng tuyệt nhất định lúc nào cũng được chú ý dưới ba góc nhìn của dịch tễ học: con tín đồ - không gian - thời gian. Nghĩa là căn bệnh mắc các hay ít, cho phần nhiều ai (tuổi nào, nam nữ nào, công việc và nghề nghiệp nào, dân tộc bản địa nào...), nơi đâu (vùng địa lý nào, khoanh vùng nào, quốc gia nào...), vào thời gian nào (trước kia, hiện nay, vào trong thời hạn nào, mon nào...).

Nghiên cứu “các yếu tố nguyên lý sự phân bố” của căn bệnh trạng bao hàm mọi nhân tố nội sinh (tuổi, giới, di truyền, đội máu...) và ngoại sinh (môi trường trường đoản cú nhiên, buôn bản hội: Đất, nước, không khí, khí hậu, khoanh vùng địa lý, tình trạng kinh tế, xóm hội, dân trí, phong tục tập quán...) có tác động đến sự mất thăng bằng sinh học so với một cơ thể, khiến khung người đó không gia hạn được triệu chứng sức khỏe bình thường và dẫn đến mắc bệnh. Phân tích các yếu tố hiện tượng sự phân bổ tần số dịch trạng đó, xem lý do lại gồm sự phân bổ như vậy, mới giải thích được các yếu tố lý do hoặc những yếu tố phòng ngừa đối với từng dịch trạng tốt nhất định.

Ở cả hai thành phần của tư tưởng này đều có liên quan ngặt nghèo đến tần số mắc cùng tần số chết, nói không giống đi là yêu cầu định lượng các hiện tượng sức mạnh đó dưới các dạng tốt đối, đo đếm chính xác, với dưới những dạng tỷ số để có thể đem so sánh được.

Ngày nay, Dịch tễ học tân tiến không chỉ suy nghĩ các bệnh truyền nhiễm mà hơn nữa quan tâm nghiên cứu và phân tích đến cả những bệnh ko truyền nhiễm: các bệnh mạn tính về tim mạch, xương khớp, gan, thận, ung thư... Và các trạng thái sức khoẻ không phải là bệnh: Suy dinh dưỡng, bự phì, stress, trường đoản cú tử, tai nạn, bạo lực...

Mục tiêu của dịch tễ học

Xác định sự phân bố bệnh trạng, sự phân bố các yếu tố nội, nước ngoài sinh trong quần thể theo 3 khía cạnh con người - không khí - thời gian, nhằm định hướng cho sự cải tiến và phát triển các chương trình và các dịch vụ mức độ khỏe.

Làm bộc các nguy cơ và các yếu tố căn nguyên của tình hình bệnh trạng đó, nhằm phục vụ cho các kế hoạch âu yếm sức khỏe, chống ngừa, kiểm soát điều hành hoặc giao dịch bệnh trạng.

Cung cung cấp những phương pháp đánh giá hiệu lực của các biện pháp vẫn áp dụng trong các dịch vụ y tế, giúp cho việc lựa chọn lựa, trả thiện các biện pháp chống chống các bệnh trạng, nâng cấp sức khỏe cộng đồng.

Ba phương châm trên tuy hòa bình với nhau song có quan lại hệ nghiêm ngặt và là tiền đề đến nhau. Ví dụ: để giành được mục tiêu xác minh các yếu ớt tố vì sao (mục tiêu sản phẩm hai) tín đồ ta phải sử dụng các hiệu quả thu được khi thực hiện phương châm mô tả sự phân bố tần số bệnh tật trong xã hội (mục tiêu sản phẩm công nghệ nhất). Để lời khuyên được các biện pháp can thiệp phòng kháng dịch thì nên có kết quả qua thực hiện mục tiêu trước tiên và đồ vật hai.

Đối tượng của dịch tễ học

Quần thể

Quần thể người là đối tượng thứ nhất trong Dịch tễ học và được xác định là các cộng đồng người có trong các quanh vùng địa lý, sinh cảnh hoặc hành chính khác nhau. Phụ thuộc vào độ khủng và yêu cầu quan gần kề dịch tễ mà fan ta có thể chia ra: 

Quần thể toàn thể (dân cư của một tỉnh, huyện, vùng...).

Quần thể có nguy hại mắc bệnh, hoặc nguy cơ cao (tân binh new vào vùng sốt rét, công nhân mỏ than làm trong hầm lò...).

Quần thể bệnh, tàn tật, tất cả di bệnh sau dịch hoặc chết bởi vì bệnh. 

Những quần thể được chọn ra làm đối tượng người sử dụng chính cho các nghiên cứu Dịch tễ học được call là quần thể quan liền kề hay quần thể định danh. 

Những quần thể đối tượng trên lại có thể được phân ra các nhóm theo đặc thù tuổi tác, giới tính, nghề nghiệp, nấc sống... Và được xem như xét về các chỉ số về sức khoẻ và bệnh tật trong số điều kiện tĩnh tại hoặc biến động theo thời hạn và ko gian. 

Bệnh

Là đối tượng người tiêu dùng thứ nhì của Dịch tễ học, được khẳng định là phần đông loại căn bệnh tật xảy ra với nút độ khác biệt trong quần thể người, bao gồm:

Trước hết là cục bộ các mắc bệnh đã được có mang rõ ràng, tuy vậy nhiều điểm sáng dịch tễ và các yếu tố nguyên nhân luôn luôn cần được gia công rõ thêm.

Hầu hết những bệnh truyền nhiễm, căn bệnh nội khoa, ngoại khoa, các bệnh mạn tính, các thể ung thư, những chấn yêu mến và tai nạn thương tâm giao thông, tai nạn nghề nghiệp... được xếp vào nhóm đối tượng người tiêu dùng này.

Ngoài mắc bệnh (đã được hiểu biết tương đối khá đầy đủ và tất cả định nghĩa, tên thường gọi rõ ràng) dịch tễ học tập còn thân thiết tới cả những trạng thái không thông thường về mức độ khoẻ mà không phải là bệnh: Suy dinh dưỡng hoặc bự phì, stress, tự tử, tai nạn, bạo lực...

Cách nói dịch tễ học

Chỉ tiêu

Y học tập lâm sàng

Dịch tễ học

Đối tượng

1 bạn bệnh

1 căn bệnh trong cùng đồng

Nội dung

Xác định 1 khung hình mắc bệnh dịch với các quá trình sinh bệnh lý xảy ra trên người bệnh.

Xác định 1 dịch trạng trong xã hội với các tại sao nội sinh với ngoại sinh có tác dụng xuất hiện, lan truyền bệnh

Mục đích

Tìm 1 phác vật điều trị về tối ưu cho người bị bệnh (khỏi, không đổi thay chứng, không tử vong.

Xây dựng một chương trình y tế can thiệp để cải thiện sức khoẻ cộng đồng.

Theo dõi

Sự đổi khác của những dấu hiệu lâm sàng, cận lâm sàng của fan bệnh đó.

Sự đổi khác của những chỉ số mắc dịch và tử vong trong cộng đồng đó

Đánh giá

Sự suy giảm những dấu hiệu lâm sàng, cận lâm sàng, với sự hồi sinh các chức năng của cơ thể

Sự suy giảm các chỉ số mắc bệnh và tử vong trong và sau can thiệp so với trước can thiệp.

Nhiệm vụ, ngôn từ và phương pháp nghiên cứu giúp của dịch tễ học

Nhiệm vụ

Xác định tại sao gây bệnh: Chỉ một số ít bệnh có 1 nguyên nhân độc nhất vô nhị là gene, còn hầu hết các bệnh khác là kết quả của sự liên can giữa yếu tố gen và môi trường. Trọng trách của dịch tễ học là nên tìm ra mối địa chỉ đó.

Nghiên cứu quy trình tự nhiên của bệnh: Là tình tiết tự nhiên của căn bệnh khi không có sự can thiệp của con người. Nghiên cứu quá trình thoải mái và tự nhiên của bệnh có mức giá trị trong việc tò mò nguyên nhân gây căn bệnh và tìm các biện pháp chống ngừa thích hợp.

Mô tả thực trạng sức khỏe cùng đồng: yếu tố hoàn cảnh sức khỏe cộng đồng được đánh giả bằng chỉ số mắc căn bệnh và tử vong, làm cơ sở cho câu hỏi lập kế hoạch chăm lo sức khỏe cùng đồng.

Đánh giá hiệu quả của những biện pháp can thiệp bằng phương pháp so sánh phần trăm mắc dịch trước, trong cùng sau quy trình can thiệp.

Nội dung - DTH diễn đạt (môt tả trường vừa lòng bệnh/chùm bệnh; miêu tả tương quan; biểu đạt cắt ngang):

Mô tả dịch trạng với sự phân bố tần số của bọn chúng dưới các góc độ con bạn - không khí - thời gian. Mô tả các yếu tố nguy hại có liên quan đến hiện tượng sức khoẻ kia để có mặt giả thuyết nhân quả giữa các yếu tố nguy hại với bệnh bắt buộc nghiên cứu, làm tiền đề mang lại các nghiên cứu và phân tích phân tích tiếp theo.

DTH phân tích (nghiên cứu dịch chứng và thuần tập): Phân tích các dữ kiện tích lũy được trường đoản cú dịch tễ học tập mô tả nhằm mục đích kiểm định rất nhiều giả thuyết được ra đời từ dịch tễ học mô tả, trên các đại lý đó, đè xuất những biện pháp phòng chống dịch bệnh sát đúng theo và bao gồm hiệu quả.

DTH thực nghiệm nói tới những thử nghiệm lập lại quy mô quá trình dịch bệnh lây lan hoặc các biện pháp, can thiệp với quy mô cục bộ hay ở một số trong những khâu của quá trình dịch, vào phạm vi chống thí nghiệm xuất xắc ở thực địa, cùng đồng, nhằm mục tiêu mục đích tò mò sâu về những quy biện pháp phát sinh cùng lan tràn căn bệnh tật, nhằm khẳng định thêm các mối quan hệ giới tính nhân - quả, hoặc góp phần đánh giá hiệu lực, tác dụng các giải pháp, phương án can thiệp phòng chống dịch ở cộng đồng.

Xây dựng mô hình lý thuyết khái quát nhắc tới các quy mô của những bệnh tật vào quần thể nghiên cứu và phân tích dựa trên hiệu quả của những nội dung dịch tễ học mô tả, phân tích và thực nghiệm. Phụ thuộc vào kỹ thuật bao quát mà bạn ta có quy mô lý thuyết, hoặc quy mô toán học của dịch bệnh. Fan ta tiến hành reviews sự đúng đắn của mô hình trước khi gửi ra vận dụng vào việc điều tra và tiên đoán dịch bệnh nghiên cứu và phân tích trên một quần thể khác có những yếu tố cân xứng cho từng tế bào hình.

Chu trình nghiên cứu của dịch tễ học

*

Mọi chuyển động điều tra, nghiên cứu của Dịch tễ học tập suy cho cùng nhằm trả lời hai câu hỏi: nguyên nhân của mắc bệnh trong xã hội là gì với phòng, chống căn bệnh dịch như thế nào. Vày mục đích ở đầu cuối của Dịch tễ học là chống và chống dịch bệnh. Bởi vậy, để phòng và chống dịch thực sự hiệu quả, chẳng thể không mày mò về nguyên nhân gây bệnh.

Quá trình nghiên cứu, mày mò nguyên nhân gây căn bệnh để rồi từ mọi hiểu biết đó, chế tạo kế hoạch phòng chống dịch hiệu quả được tiến hành theo một chu trình, call là chu trình dịch tễ học.

Khi nghiên cứu bất kỳ bệnh làm sao trong cộng đồng, bao giờ Dịch tễ học cũng ban đầu bằng nghiên cứu mô tả sự phân bố bệnh tật cùng các yếu tố nguy cơ trong cộng đồng theo những đặc trưng của nhỏ người, không gian và thời gian. Xung quanh mục đích hỗ trợ cơ sở cho vấn đề lập kế hoạch chuyên sóc, bảo đảm an toàn sức khỏe cộng đồng, nghiên cứu và phân tích mô tả còn hiện ra giả thuyết về quan hệ tình dục nhân quả giữa những yếu tố nguy cơ với bệnh. Vì nghiên cứu và phân tích mô tả chỉ rõ các nhóm người có phần trăm mắc cao hoặc phải chăng với căn bệnh đó cùng đặt thắc mắc tại sao lại có sự khác biệt đó. 

Từ các giả thuyết của nghiên cứu và phân tích mô tả, nghiên cứu và phân tích phân tích dịch tễ học tập sẽ kiểm định giả thuyết đó là đúng xuất xắc sai. Mặc dù các nghiên cứu và phân tích phân tích dịch tễ học không chỉ là làm nhiệm vụ xác thực hoặc thải trừ giả thuyết đang nêu, hơn nữa tạo chi phí đề cho những nghiên cứu và phân tích mô tả bắt đầu để dẫn tới rất nhiều giả thuyết nhân quả mới, ở tầm mức cao hơn, chi tiết hơn. Rồi đầy đủ giả thuyết mới đó lại được liên tiếp kiểm định bằng những nghiên cứu và phân tích phân tích mới. Cứ như vậy, quá trình này được liên tiếp thành vòng tròn cho đến khi phối hợp nhân - trái (tức quan hệ tình dục giữa lý do – căn bệnh tật) được xác lập sớm nhất với chân lý.

Sau khi các giả thuyết về mối quan hệ nhân trái được chu chỉnh là đúng bởi các phân tích phân tích dịch tễ học, các nghiên cứu và phân tích can thiệp tất nhiên sẽ tiến hành đặt ra, nhằm mục đích làm giảm ở tầm mức thấp nhất bị bệnh và tử vong trong cùng đồng. Vớ nhiên, nếu các biện pháp can thiệp không hoàn toàn vô sợ thì trước khi triển khai ở cùng đồng, người ta yêu cầu tiến hành nghiên cứu và phân tích thực nghiệm để đánh giá mức độ an ninh của giải pháp đó (ví dụ reviews tính bình yên của một vắc xin mới hoặc một thuốc mới trước lúc sử dụng trong cùng đồng). Nếu như các nghiên cứu phân tích dịch tễ học đã cho thấy được những vì sao mới của bệnh, đúng đắn hơn, ngay gần với chân lý hơn thế thì các phương án can thiệp chống và kháng dịch cũng khá được điều chỉnh cho cân xứng với thừa nhận thức mới. Đồng thời, nghiên cứu can thiệp không chỉ là có trách nhiệm làm giảm phần trăm mắc bệnh và tử vong, mà còn thông qua các giải pháp can thiệp, góp phần chứng tỏ vai trò của các yếu tố nguy hại trong cộng đồng. Bởi vì, nếu sau khoản thời gian biện pháp can thiệp thải trừ hoặc giảm bớt một yếu đuối tố nguy cơ nào kia trong xã hội (đã được nghiên cứu phân tích chỉ ra) mà xác suất mới mắc giảm minh chứng yếu tố nguy cơ đó là vì sao gây bệnh; nếu phần trăm mới mắc không biến đổi chứng tỏ nhân tố đó không tồn tại liên quan lại đến bệnh và nếu xác suất mới mắc tăng lên minh chứng yếu tố đó không những chưa hẳn là tại sao gây bệnh dịch mà còn là một yếu tố bảo vệ.

Và để xem xét các biện pháp can thiệp bao gồm thực sự kết quả hay không, tín đồ ta cần triển khai các cuộc khảo sát đánh giá. Phần đông điều tra, review này sử dụng phương thức nghiên cứu diễn đạt để xác định sự thay đổi tỷ lệ mắc dịch và tử vong trước, trong và sau quy trình can thiệp. Nếu xác suất mới mắc bệnh và tử vong trong cùng sau quy trình can thiệp giảm sút so với trước can thiệp, chứng minh các biện pháp này đã có hiệu quả. 

Bằng quá trình nghiên cứu giúp như vậy, nếu đạo lý được tiếp cận, sau cuối người ta rất có thể xây dựng được mô hình dịch tễ học cho việc phòng và chống các bệnh trạng đang nghiên cứu.

Quá trình thoải mái và tự nhiên của bệnh dịch - các cấp độ dự phòng

 Bất kỳ bệnh nào, nếu không có sự can thiệp của con bạn (can thiệp phòng cùng điều trị) cũng có thời gian tiến triển tốt nhất định, trường đoản cú trạng thái trẻ trung và tràn đầy năng lượng đến khi mắc bệnh dịch rồi tiếp đến khỏi bệnh (hoàn toàn hoặc không hoàn toàn) hoặc chết. Trong những bệnh cầm thể, nghỉ ngơi những người bị bệnh khác nhau hoàn toàn có thể có sự khác biệt về bỏ ra tiết. Mặc dù nhiên, thừa trình diễn biến bệnh thường xuyên theo một quy điều khoản chung và xảy ra trong một khoảng thời gian nhất định. Fan ta hotline đó là quá trình tự nhiên của bệnh hoặc lịch sử thoải mái và tự nhiên của bệnh. Nghiên cứu và phân tích quá trình tự nhiên của bệnh không chỉ là có cực hiếm trong việc mày mò các yếu ớt tố nguy cơ tiềm ẩn gây bệnh mà còn là cơ sở cho việc phòng phòng ngừa (đặt ra các cấp độ dự phòng) và kiểm soát và điều hành bệnh dịch.

Quá trình tự nhiên của ngẫu nhiên bệnh nào cũng được chia làm cho 4 giai đoạn, mỗi giai đoạn rất có thể dài ngắn không giống nhau tùy từng bệnh dịch cụ thể.

Xem thêm: Mở Thẩm Mỹ Viện Cần Bao Nhiêu Vốn Mở Spa Và Chi Phí Kinh Doanh Spa Là Bao Nhiêu?

Quá trình tự nhiên của bệnh

Giai đoạn cảm nhiễm

Là giai đoạn khung hình chưa mắc căn bệnh nhưng ban đầu phơi lây lan với các yếu tố nguy cơ rất có thể dẫn cho tới mắc dịch tương ứng. Ví dụ: hút thuốc lá, uống rượu, ăn nhiều mỡ... Rất có thể dẫn tới bệnh dịch mạch vành.

Ở giai đoạn này, gồm có yếu tố nguy hại không thể thay đổi được như tuổi, giới, chủng tộc, dân tộc, di truyền, lịch sử vẻ vang gia đình... Mà lại cũng có không ít yếu tố nguy cơ có thể biến hóa để làm cho giảm kĩ năng phát triển thành căn bệnh như thôi hút thuốc lá, thôi uống rượu, nạp năng lượng giảm mỡ...

Cần nhấn mạnh rằng: không phải bất cứ cá thể làm sao phơi lây lan với yếu đuối tố nguy hại cũng mắc bệnh và cũng ko thể đảm bảo rằng những người không phơi lây lan với yếu hèn tố nguy hại thì sẽ không mắc bệnh. Bởi vì mỗi nhiều loại bệnh đều sở hữu lưới nguyên nhân (gồm cả nội sinh – ngoại sinh) riêng mà bọn họ không thể đọc hết được. Tuy nhiên, việc làm giảm yếu tố nguy cơ chắc hẳn rằng sẽ làm giảm năng lực phát triển thành bệnh.

Giai đoạn tiền lâm sàng

Là giai đoạn cơ thể vẫn không có biểu hiện triệu chứng nào rất có thể phát hiện được bởi lâm sàng, nhưng ban đầu đã có bộc lộ bệnh tại sao hậu quả của sự tác động qua lại thân yếu tố nguy hại với cơ thể.

 Ví dụ: tín đồ ta sẽ thấy có dấu hiệu xơ cứng huyết mạch trước khi xuất hiện bệnh mạch vành; sự tổn thương ở tầm mức vi thể trong số tế bào gan ở những người dân có HbsAg(+) và tiếp đến phát triển thành viêm gan mãn.

Giai đoạn lâm sàng

Đến giai đoạn này, cơ thể đã có biến hóa về thực thể và công dụng đủ to để bộc lộ thành các triệu chứng lâm sàng cùng hoàn toàn hoàn toàn có thể chẩn đoán được bệnh dịch bằng phương pháp lâm sàng.

Trong các trường hợp, tốt nhất là cùng với những căn bệnh không truyền nhiễm, tín đồ ta hay chia nhỏ giai đoạn này để chế tạo điều kiện dễ dàng cho bài toán điều trị với tạo cơ sở cho những phân tích dịch tễ học. Sự phân loại này rất có thể dựa trên những căn cứ:

Tổn yêu thương thực thể: Vị trí, size khối u, nhiều loại tế bào ung thư, di căn đến cơ quan khác hay chưa...

Tổn yêu thương chức năng: tiêu giảm vận rượu cồn thể lực, thương tổn tinh thần, tình cảm...

Dựa bên trên dữ khiếu nại điều trị: Ăn kiêng, sút vận đụng hoặc bất động...

Giai đoạn hậu lâm sàng

Sau tiến trình lâm sàng, quy trình bệnh lao vào thời kỳ kết thúc bệnh với 1 trong 2 khả năng: khỏi (hoàn toàn, không trả toàn) hoặc tử vong. Nhiều bệnh dịch tiến tới khỏi trả toàn, không để lại ngẫu nhiên di hội chứng nào. Một số trong những bệnh khác có thể để lại hồ hết di chứng hay khuyết tật độc nhất vô nhị định, thậm chí còn tử vong. Khuyết tật được phát âm là bất kỳ hạn chế như thế nào về chức năng, thực thể dẫn đến sự suy giảm hoạt động vui chơi của con bạn nhất thời hoặc thọ dài.

Thực ra cho tới nay, tín đồ ta vẫn chưa xuất hiện hiểu biết tương đối đầy đủ về quá trình tự nhiên của bệnh dịch (với tất cả các bệnh) đối với con người, cũng giống như chưa hiểu khá đầy đủ tại sao có một trong những người bao gồm tiếp xúc với một số trong những yếu tố nguy hại nhưng lại ko mắc bệnh. Bởi vì vậy, gần đây có những nghiên cứu trên các nhóm rất đông người và trong thời hạn dài để từ từ giải đáp những câu hỏi đó.

Các lever dự phòng

Dự phòng cấp 1

Phòng cho những người khoẻ không mắc bệnh, bao gồm 2 biện pháp hầu hết là nâng cấp sức khoẻ không sệt hiệu (tạo điều kiện tốt về ăn, ở, mặc, thể thao thể thao...) và các biện pháp đảm bảo đặc hiệu (gây miễn dịch quánh hiệu bằng vắc xin hoặc phòng huyết thanh).

Dự phòng cấp 2

Chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời, để hoàn toàn có thể chữa ngoài hẳn tức thì từ đầu, hoặc có tác dụng chậm quá trình tiến triển của bệnh. Dự trữ cấp 2 được tiến hành bằng các cuộc điều tra, thống kê giám sát dịch tễ học hoặc bằng những cuộc sàng tuyển phạt hiện sản phẩm loạt. Cùng với những bệnh dịch truyền nhiễm, bài toán chẩn đoán nhanh chóng và điều trị kịp thời để gấp rút cắt đứt nguồn truyền lây truyền là biện pháp dự trữ cấp 2 cho những người bệnh, đồng thời cũng chính là biện pháp dự trữ cấp 1 cho những người xung quanh hoặc những người sẽ tiếp xúc với họ.

Dự phòng cấp 3

Điều trị tích cực, triệt nhằm với hiệu quả tối đa cho người đã mắc bệnh nhằm mục đích hạn chế tử vong, tàn tật và phục sinh các chức năng một cách tốt nhất hoàn toàn có thể được.

*

Lý thuyết đa lý do trong Dịch tễ học

Mô hình mạng

Bất kỳ dịch bệnh nào trong cộng đồng cũng là kết quả của một số trong những yếu tố nguyên nhân nhất định điện thoại tư vấn là lưới nguyên nhân. Đồng thời, 1 yếu hèn tố nguyên nhân nào đó có thể gây ra nhiều bệnh dịch khác nhau gọi là lưới hậu quả. Và lúc một yếu tố vì sao sinh ra 1 bệnh để rồi bệnh này lại là tại sao của bệnh khác được hotline là chuỗi nhân quả.

*

Hình: Sơ đồ vật lưới nguyên nhân

 

*

Hình: Sơ thứ lưới hậu quả

*

Hình: Sơ đồ gia dụng chuỗi nhân – quả

Như vậy, quy mô mạng phân tích vì sao của một căn bệnh nào kia trong xã hội phụ ở trong vào các yếu tố. Các yếu tố này xen kẽ và tác động lẫn nhau tạo thành mạng lưới. Chính vì vậy được gọi là quy mô mạng.

Mô hình tam giác

Là quy mô được sử dụng thoáng rộng từ lâu nhằm phân tích lý do của các bệnh truyền lan truyền và bây chừ vẫn còn thấy trong số tài liệu dịch tễ học.

*

Tam giác dịch tễ học tập gồm: Tác nhân, vật dụng chủ, môi trường. Quy mô này cho rằng khi nghiên cứu ngẫu nhiên bệnh nào thì cũng phải phân tích không hề thiếu ba nhân tố này, vào đó bất kỳ thành phần nào chuyển đổi đều hoàn toàn có thể kéo theo sự tăng thêm hay sụt giảm của bệnh.

Vật chủ: là khung người con fan với các đặc trưng của riêng rẽ nó như chế độ ăn, tình trạng miễn dịch, hệ gene di truyền...

Môi trường: là tập hợp các yếu tố của môi trường xung quanh nói tầm thường như kinh tế, văn hóa, phong tục, dân trí...

Tác nhân: là những yếu tố lý, hóa, sinh học...

Sự can dự (dù ít, mặc dù nhiều) của yếu tố môi trường xung quanh với bị bệnh là rõ ràng cả với dịch truyền nhiễm và không truyền nhiễm. Tuy nhiên, nhân tố tác nhân chỉ thực sự ví dụ với các bệnh truyền nhiễm: đó đó là yếu tố sinh học, rõ ràng là mầm bệnh dịch (vi rút, vi khuẩn, ký sinh trùng, nấm...). Còn với hầu như các bệnh dịch không truyền nhiễm, nhân tố tác nhân lại chưa cụ thể như dịch ung thư, vai trung phong thần, dịch mạch vành, viêm khớp dạng thấp... 

Mô hình bánh xe

*

Là quy mô phân tích mối quan hệ của tín đồ với môi trường, trong đó: 

Con người là vòng tròn chính giữa với hệ thông tin di truyền của bản thân mình (G – gene). Bao phủ là tía mảnh (a, b, c) bộc lộ cho tía loại môi trường bảo phủ con người.

(a) là môi trường sinh học, bao gồm các nguyên tố như tác nhân gây căn bệnh (vi rút, vi khuẩn, ký sinh trùng, nấm...), quần thể động, thực vật, các loại côn trùng nhỏ trung gian truyền bệnh...

(b) là môi trường thiên nhiên xã hội như dân số, mật độ dân số, tổ chức triển khai xã hội; dân tộc, trình độ chuyên môn văn hóa, phong tục, tình trạng tài chính - xóm hội, dân trí... 

(c) là môi trường thiên nhiên lý, hóa học như ánh sáng, nhiệt độ độ, độ ẩm, ko khí... Thời nay do công nghiệp không dứt phát triển, những yếu tố lý, hóa học ở đây còn bao hàm cả các yếu tố độc hại môi trường do hoạt động sinh sống cùng sản xuất kinh doanh của con bạn tạo ra.

 Độ lớn của các thành bên trong bánh xe phụ thuộc vào từng bệnh dịch cụ thể. Lấy một ví dụ với bệnh đái tháo dỡ đường, ngày nay người ta đã minh chứng là vị gen di truyền buộc phải phần G (di truyền) chiếm vai trò chủ yếu. Dường như phần (b) (môi trường thôn hội) cũng nhập vai trò tuyệt nhất định bởi vì thói quen ăn uống nhiều đường sẽ tạo thời cơ cho bệnh phát triển triển. Ngược lại, bệnh sốt rét mướt phần (a) môi trường xung quanh sinh học tập lại đóng vai trò quyết định, phần (b) với (c) (môi trường thôn hội và lý, hóa học) cũng nhập vai trò cố định và phần G (gene) đóng vai trò thấp nhất. Giống như mô hình mạng, quy mô này yên cầu phải khẳng định nhiều yếu ớt tố nền tảng gốc rễ nhưng không tốt nhất thiết phải nhấn mạnh đến tác nhân gây dịch (vi rút, vi khuẩn, ký sinh trùng, nấm...). Lấy ví dụ với căn bệnh sốt rét, quy mô này không độc nhất thiết nhấn mạnh đến ký sinh trùng nóng rét cơ mà chỉ suy nghĩ muỗi Anopheles tất cả chứa cam kết sinh trùng nóng rét; căn bệnh dại không nhất thiết nhấn mạnh đến vi rút dại nhưng chỉ suy nghĩ các động vật mắc dịch dại có khả năng cắn người...

Các một số loại nguyên nhân

Nguyên nhân nội sinh và ngoại sinh

Nếu địa thế căn cứ vào vị trí khởi hành trong hiệ tượng gây dịch bệnh ở cộng đồng, ta sẽ có lý do nội sinh cùng ngoại sinh: 

Nguyên nhân nội sinh: Là tất cả các nhân tố sinh học tập của mỗi cá thể như: Tuổi, giới, di truyền, đội máu, miễn dịch (cả miễn dịch thu được sau tiêm vắc xin hoặc sau nhiễm trùng tự nhiên)... Các yếu tố nội sinh có vai trò siêu quan trọng, nhiều khi là quyết định tới sự hình thành dịch bệnh ở cộng đồng. 

Nguyên nhân nước ngoài sinh: Là nhóm các lý do vô cùng đa dạng và phong phú và nhiều dạng, bao gồm các nguyên tố của môi trường thiên nhiên tự nhiên: Khí hậu, thời tiết, thổ nhưỡng, sinh địa cảnh, quần thể hễ – thực vật, côn trùng, vi sinh vật... Và môi trường thiên nhiên xã hội: Dân tộc, chủng tộc, phong tục tập quán, thói quen, dân trí, nghề nghiệp, tình trạng kinh tế tài chính xã hội... Phần nhiều các lý do gây dịch thường có nền tảng gốc rễ từ yếu ớt tố nước ngoài sinh.

Nguyên nhân nên và lý do đủ

Nếu địa thế căn cứ vào vai trò và mức độ quan trọng của từng nhân tố nguy cơ, ta có vì sao cần và lý do đủ.

Nguyên nhân cần: Là nguyên nhân không thể không có trong nguyên tắc bệnh sinh, vị vậy có cách gọi khác là yếu tố căn nguyên. Tại sao cần đặc biệt thấy rõ trong các bệnh truyền nhiễm. Ví dụ: Nếu không tồn tại vi khuẩn lao thì fan ta sẽ không thể mắc lao. 

Tuy nhiên, chỉ có tại sao cần ko thôi, chưa chắc chắn đã đủ, chưa vững chắc đã mắc dịch lao. Dẫn chứng là có khá nhiều người nhiễm vi trùng lao (có bội nghịch ứng Mantoux (+)) mà lại không phát triển thành căn bệnh lao. Do vậy còn cần những nguyên nhân phối hợp, hỗ trợ nhất định: hút thuốc lá lá, uống rượu, suy sút miễn dịch, suy dinh dưỡng, điều kiện sống chật chội, chen chúc, lây lan lạnh... Những lý do này được gọi là vì sao góp phần. 

Nguyên nhân đủ: Là tập hợp lý do cần và nguyên nhân đóng góp thêm phần để làm cho 1 bệnh dịch nào kia trong cộng đồng.

Các yếu tố nguyên nhân cần và lý do đủ còn gọi bằng tên không giống là các yếu tố nguy cơ của bệnh.

*

Nhiệm vụ của dịch tễ học là đề nghị tìm ra yếu tố nguyên nhân cần với nguyên nhân góp thêm phần của 1 căn bệnh nào đó. Mặc dù nhiên, việc tìm kiếm được hết các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn của một bệnh nào kia là vụ việc khó cùng chỉ có mức giá trị lý thuyết. Trong thực hành thực tế phòng chống dịch, tín đồ ta thường xuyên chỉ can thiệp vào 1 hoặc vài yếu tố nguy hại khả thi nhất với có tính năng nhất chứ không cần nhất thiết nên can thiệp vào tất cả các yếu tố nguy cơ. Ví dụ: sử dụng vắc xin để phòng dịch bại liệt...

Vai trò với phạm vi phân tích của dịch tễ học hiện nay

Vai trò

Góp phần xây dựng những chính sách, kế hoạch y tế cho những cấp, đặc biệt là cấp quốc gia; xác định các ưu tiên về chi tiêu trong chăm lo sức khoẻ cùng đồng.

Đặt các đại lý cho việc lời khuyên kế hoạch, chương trình quan tâm sức khoẻ cộng đồng 1 cách khoa học cùng hiệu quả.

Trang bị các phương pháp nghiên cứu giúp dịch tễ học tập để tấn công giá công dụng của những kế hoạch, chương trình âu yếm sức khoẻ cộng đồng.

Trang bị cửa hàng 1ý thuyết và thực tế để xây dựng những mô hình, các thường quy giám sát, đóng góp phần phòng chống bệnh dịch lây lan trong cùng đồng.

Phạm vi nghiên cứu

Dịch tễ học những bệnh lan truyền trùng – truyền nhiễm;

Dịch tễ học các bệnh không truyền nhiễm: các bệnh về tim mạch, xương khớp, gan thận, ung thư...;

Dịch tễ học các bệnh do môi trường thiên nhiên và lao động;

Dịch tễ học tai nạn thương tâm và thảm hoạ;

Dịch tễ học tập lâm sàng: Giúp những nhà lâm sàng chẩn đoán sớm, tiên lượng cùng đánh giá kết quả điều trị.

Dịch tễ học tập quân sự: là một chuyên ngành riêng rẽ của Y học quân sự chiến lược của hầu như quân đội. Nghiên cứu và phân tích các yếu hèn tố ảnh hưởng đến sức khoẻ và bị bệnh của cộng đồng quân nhân trong điều kiện thời bình và thời chiến.