I. LỊCH SỬ, XÃ HỘI THỜI KỲ PHÁP THUỘC VỚI NGÀNH THƯ VIỆN VÀ HOẠT ĐỘNG THƯ MỤC TẠI VIỆT NAM

* Khái quát lịch sử dân tộc thời Pháp thuộc:

- Thời kỳ thuộc Pháp là thời kỳ nước ta bị để dưới ách đô hộ của thực dân Pháp giai đoạn từ 1858 - 1945.

Bạn đang xem: Việt nam thời pháp thuộc

+ từ thời điểm tháng 02/1859 mang lại 1879, Pháp liên tiếp đánh chiếm và xác lập được bộ máy cai trị sinh sống Nam Kì.

+ từ năm 1882, Pháp mở rộng xâm lược ra phía Bắc.

+ mon 08/1883, công ty Nguyễn kí Hiệp ước xác định nền ách thống trị của Pháp trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam. Pháp đang xác lập được cỗ máy cai trị trên toàn cương vực Việt Nam.

* Đặc điểmxã hội thời Pháp thuộc:

- Về thiết yếu trị: Trong thời gian này thực dân Pháp đã thi hành đường lối, thiết yếu trị phản động, chia rẽ các dân tộc để cai trị.

- Về ghê tế: Thi hành bao gồm sách bần cùng hóa, đẩy nông dân vào bước đường cùng, không có ruộng đất để cày, cần làm phu trong các đồn điền, hầm mỏ.

- Về văn hóa giáo dục: Thực hiện chế độ ngu dân cho đến cách mạng mon Tám thành công xuất sắc 90% quần chúng. # mù chữ. Trong thời kỳ này xuất phiên bản phẩm cũng được kiểm để ý vô cùng gắt gao, văn bản chủ yếu mang tính phản động, cấm lưu giữ hành giữ trữ những tài liệu của Mác – xít.

* Ngành thư viện và hoạt động Thư mục thời Pháp thuộc:

Để tiện cho câu hỏi đô hộ tín đồ Pháp vẫn thâm nhập, nghiên cứu các nghành nghề ngôn ngữ, dân tộc, văn hóa… tại nước ta để tự đó tạo ra bốn sự tác động sâu sắc đến quá trình trở nên tân tiến của ngành thư viện và chuyển động Thư mục:

- Sự xâm nhập vào nước ta technology ấn loát bởi ty pô (in bằng cách sắp chữ rời).

- Sự cải tiến và phát triển của ngôn ngữ: thâm nhập của giờ đồng hồ Pháp và mở ra của chữ Quốc ngữ.

Ngoài sự xuất hiện của các sách, báo chữ Pháp với các bạn dạng thư mục chữ Pháp thì ta rất có thể nhắc lại trong thời kỳ này để tiến hành cơ chế thực dân, người Pháp đã tổ chức đội ngũ truyền giáo của đạo Cơ Đốc xâm nhập vào quần chúng. Trong quá trình truyền giáo các giáo sĩ phương Tây vẫn tìm phương pháp ghi âm tiếng Việt cùng phiên âm bằng vần âm Latin (phải nói tới cố giáo sĩ Alecxandre Rhodes có đóng góp nhất định trong việc làm này). Để rồi các loại chữ dần dần thay rứa chữ Hán – Nôm nhằm ghi chép, hoàn toàn có thể kể đến các tài liệu viết bằng chữ Quốc ngữ sau này.

- lao lý về thư viện xuất hiện.

1. Thành lập Thư viện tw ở Hà Nội.

2. đánh giá lại bài toán tổ chức những thư viện hiện bao gồm và khiến dựng những thư viện mới.

- Ngành tủ sách qua những thời kì cũng có thể có được sự thân mật nhất định.

Điều này được thể hiện nay qua cách bạn Pháp xây dựng bốn thư viện chính:

+ tủ sách trường Viễn Đông bác Cổ.

+ tủ sách Viện phân tích khoa học tập Đông Dương.

+ tủ sách Hội phân tích Đông Dương.

+ Thư viện trung ương tại thủ đô hà nội (về sau gồm cơ sở tại Sài Gòn).

Chưa kể tới các thư viện khác như thư viện Pháp – Việt, thư viện nam giới Định…

Ngoài ra, các đô đốc kiêm thống đốc nam kỳ cũng không vứt qua vấn đề thư viện, tuy nhiên vẫn phải lo bình định, tổ chức nền hành thiết yếu mới. Trong đụn hồ sơ văn thư còn lưu lại, tín đồ ta thấy những đô đốc nhiều lần ước ao tập hợp hầu như cuốn sách hay, chọn lựa một số tạp chí, xuất bạn dạng định kỳ…

Ở Bắc kỳ, tại bao phủ thống sứ cũng có một thành phần phụ trách về thư viện và tàng trữ hồ sơ văn tư.


*
Hình ảnh Thư viện học viện Viễn Đông bác bỏ cổ (Nguồn ảnh: staticflickr)

II. MỘT SỐ BẢN THƯ MỤC VIỆT phái nam THỜI PHÁP THUỘC

Từ ráng kỷ XVIII-XIX, tín đồ Pháp để ý nghiên cứu giúp về địa lý, tài nguyên, dân tộc học, ngôn ngữ, phong tục... Mặt khác biên soạn một vài thư mục nhằm mục đích thông tin về hồ hết tài liệu đó ship hàng cho câu hỏi xâm lược với đặt giai cấp lên các nước làm việc Đông Dương.

Trong những thư mục được soạn thời kia (xuất bạn dạng ở Pháp hoặc sinh sống Việt Nam) rất có thể chia ra làm 2 cái chủ yếu:

+ thư mục tổng phù hợp và siêng đề về việt nam và Đông Dương nói chung.

+ folder “Thống kê đăng kí” từ lúc có cơ chế lưu chiểu văn hóa phẩm sinh sống Đông Dương.

Có thể nói tới một số folder sau:

* thư mục tổng hợp:

Vào cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX người Pháp đang biên soạn một số trong những thư mục tổng hòa hợp về Đông Dương. Những thư mục này ra đời nối liền nhau phản ảnh một cách tất cả hệ thống, rất đầy đủ những tư liệu được xuất phiên bản ở Pháp và nhiều nước khác gồm nội dung nói về Đông Dương với mục đích giao hàng cho việc nghiên cứu và phân tích sâu, toàn vẹn về một xứ ở trong địa của họ. Đó là:

- 1862: “Bibliographie Annamique” (Thư mục An nam) của Bell Combe (Hội viên hội nhân chủng học Pháp), xuất bản ở Paris.

- 1867: “Bibliographie Annamite” (Thư mục An nam) của Barbie du Bocage (Phó thư ký kết Hội địa lý Pháp) – folder này in kèm trong tạp chí Revue Maritne et coloniale (Lãnh hải và thuộc địa).

Thư mục chia thành 5 phần:

+ Phần I : Tập thích hợp 257 cuốn sách tất cả nội dung nói về việt nam - Đông Dương được xuất bạn dạng từ 1628-1867 (xếp theo vần chữ cái brand name tác giả, hoặc tên sách).

+ Phần II: Gồm các bài trích báo, tạp chí và những bản sưu tập khủng về các cuộc hành trình: hàng vạn bài trích của 27 tờ báo và tạp chí (xếp theo từng năm).

+ Phần III: Liệt kê những tài liệu của phòng ban lưu trữ nước nhà Pháp ở Paris và phần đông tài liệu viết tay không giống có liên quan đến Đông Dương.

+ Phần IV: Địa trang bị và phiên bản đồ

+ Phần V: Bảng tra cứu giúp tìm tên tác giả.

- 1880: “Mục lục gần như tác phẩm xuất bạn dạng từ 1868 trở đi” vị Ủy ban nông nghiệp trồng trọt và kỹ nghệ Pháp biên soạn nói tới Trung kỳ, nam kỳ cùng Cao Miên.

- 1889: “Bibliographie de Lindochine” (Thư mục Đông Dương) của A.Landes cùng A.Folliet tích lũy những sách nói đến Đông Dương xuất bản từ 1880 -1889.

- 1912 - 1915: “Bibliographie Indochinnca” (Thư mục Đông Dương) của Henri Cordier, tích lũy những tài liệu trước năm 1913, trong đó là mọi tài liệu đã gồm trong các phiên bản thư mục trước đây và bổ sung cập nhật thêm. Cỗ thư mục này chia thành 4 quyển:

+ Quyển 1: gồm các tài liệu nói tới Miến Điện, Atssan (1 tỉnh giấc của Ấn Độ), Thái Lan, Lào.

+ Quyển 2 : nói đến bán hòn đảo Mã Lai.

+ Quyển 3, Quyển 4: nói đến các nước ở Đông Dương (Việt Nam, Lào, Campuchia) đa phần là tư liệu về Việt Nam.

- 1922: “Pour mieux connaitre de Indochine: Essai dune bibliographie” (để đọc biết rộng về Đông Dương, sơ thảo một thư mục) của Paul Boudet.

- 1929: “Bibliographie de Lindochine Francaise” 1913-1926 (Thư mục Đông Pháp) của hai tác giả Paul Boudet cùng Remi Bourgeois. Sau đó ra thường xuyên các tập: 1927-1928-1929-1930.

- 1943 : liên tiếp “Thư mục Đông Pháp 1931-1935”- Phần 1

Bộ “Thư mục Đông Pháp” là một trong những công trình thư mục lớn do Boudet và Bourrgeois, dịp đó là những người phụ trách Nha lưu trữ và Thư viện tw Đông Dương chủ trì việc biên soạn, thu thập tài liệu nói về Đông Dương từ 1913-1935. Cũng giống như “Thư mục Đông Dương” vốn tài liệu trong “Thư mục Đông Pháp” bao gồm sách báo được lựa chọn thoáng rộng từ những thư viện làm việc Đông Dương hoặc sinh sống Pháp và nhiều nước khác.

Xem thêm: Review Thực Tế Phẫu Thuật Thẩm Mỹ Ở Thái Lan Nên Hay Không? Chết Vì Phẫu Thuật Thẩm Mỹ Ở Thái Lan

“Thư mục Đông Pháp 1913-1935” được soạn thành 8 tập mang đến 4 thời kỳ với khoảng 2.500 trang.

+ tài liệu 1913-1926: 1 tập

+ tư liệu 1927- 1928-1929-1930: mỗi năm 1 tập.

+ tài liệu 1931-1935: 3 tập

Tài liệu thời kỳ 1931-1935 bắt đầu ra được tập I (vào năm 1943), còn 2 tập sau không xuất bản được do hoàn cảnh của Đại chiến thế giới thứ II bỏ ra phối. “Thư mục Đông Pháp” được biên soạn là sự tiếp nối với có tiến bộ hơn “Thư mục Đông Dương” về khía cạnh kỹ thuật biên soạn (sắp xếp tài liệu theo đề mục, trong mỗi đề mục, xếp tài liệu theo máy tự chữ cái brand name tác đưa hoặc thương hiệu sách, phần hia có những bảng tra cứu,...).


*
Hình ảnh Thư mục Đông Pháp 1931-1935(Nguồn ảnh:aebooks)

* Thư mục siêng đề:

Ngoài đầy đủ thư mục tổng vừa lòng như trên, những người dân Pháp và những tổ chức khoa học, văn hóa của chúng ta còn biên soạn những thư mục chăm đề.

- thư mục dẫn giải về khảo cổ học Cao Miên cùng Chiêm Thành của Coedes.

- Thư mục về thực đồ dùng học Đông Dương của Petelot.

- Thư mục hầu hết nhà văn Đông Dương của Barquyssan.

- Thư mục lịch sử hào hùng Viễn Đông của Gaspadone.

- Premiere etude sur Les soures Annamite de L’ history d’ Annam (Nghiên cứu bước đầu tiên về lịch sử hào hùng An phái nam qua các nguồn bốn liệu của An Nam) xuất bạn dạng tại thủ đô hà nội do L. Cardiere và phường Pelliot biên soạn.

Thư mục chia thành 3 phần:

+ Phần giới thiệu: trình bày những vụ việc liên quan mang lại nguồn tài liệu lịch sử dân tộc Việt Nam. Tác giả đưa vào những nghiên cứu và phân tích về thân cố kỉnh sự nghiệp và tác phẩm của những nhà sử học vượt trội thuộc những triều đại cho đến đầu cụ kỷ XX.

+ Phần thiết bị hai: danh mục những tài liệu lịch sử vẻ vang được xếp theo sản phẩm tự “Bộ chữ Hán” với 175 cuốn sách (có biểu lộ và chú thích)

+ Phần cuối: Bảng tra theo tên tác giả (75 tác giả)

- Bibliographie Annamite (Thư mục An Nam) vày E. Gaspadone trình làng khái quát lác về sách Hán Nôm việt nam và phần riêng reviews các item của Lê Quý Đôn với Phan Huy Chú..

- Đông Dương sử học tập yếu folder lục vì chưng Naka Mychio xuất bạn dạng tại Tokyo (Nhật Bản).

- An phái mạnh thựclục (1932) trong “Bắc đế kinh thư quán” bởi vì Phùng quá Quân biên soạn.


*
Hình ảnhBibliographie Annamite (Thư mục An Nam) (Nguồn ảnh: wdl)

* Thư mục những thống kê đăng ký:

Xuất phát từ chủ trương kiểm soát điều hành việc xuất phiên bản ở Đông Dương cũng giống như để tích lũy các tài liệu có giá trị mang về Pháp, ngày 29 mon 11 năm 1917 Toàn quyền Albert Saraut ký thành lập Nha văn khố với Thư viện Đông Dương đặt tại tp. Hà nội và quy định tác dụng của cơ quan này. Paul Boudet được bổ nhiệm làm giám đốc Nha văn khố cùng Thư viện Đông Dương, cai quản các kho sách:

- Kho tw ở Hà Nội.

- Kho phủ thống đốc phái mạnh kỳ ở sử dụng Gòn.

- Kho phủ khâm sứ Trung kỳ sinh hoạt Huế.

- Kho che Khâm sứ Cao Miên nghỉ ngơi Pnong-Pênh.

- Kho đậy khâm sứ Lào sống Viên Chăn.

Năm 1921 Toàn quyền Đông Dương vẫn ra sắc đẹp lệnh quy định cơ chế nộp lưu giữ chiểu những ấn phẩm xuất bản ở Đông Dương.

Từ năm 1922, thực hiên ra quyết định lưu chiểu toàn liên bang Đông Dương, kho lưu trữ và thư viện rất nhiều nhận được từng tên sách 2 bản. Trên đại lý thu thừa nhận ấn phẩm lưu chiểu, thư viện trung ương Đông Dương biên soạn và xuất bạn dạng thư mục với thống kê đk hàng năm với thương hiệu “Liste des imprimes depose au serviese du depot legal” (Danh mục những ấn phẩm nộp lưu giữ chiểu). Folder này phản chiếu tài liệu xuất phiên bản trên toàn Đông dương bao gồm các mô hình ấn phẩm định kỳ, không định kỳ, bản đồ. Xét về mặt phản ánh tài liệu việt nam thì thư mục này bội nghịch ánh phần nhiều đặn, khá rất đầy đủ các tài liệu của đất nước nên thư mục này cũng khá được coi như các loại “Thư mục quốc gia” (tuy không hoàn toàn đúng với chân thành và ý nghĩa của thuật ngữ này) trong quy trình tiến độ thuộc Pháp.

“Danh mục những ấn phẩm nộp lưu giữ chiểu chia thành 2 phần:

+ Phần I: Ấn phẩm định kỳ: thống kê những báo, tạp chí, tập san xuất phiên bản ở Bắc Kỳ, Cao Miên, Lào.

+ Phần II: Ấn phẩm ko định kỳ: thống kê các sách, bản đồ xuất bạn dạng ở cha nước Đông Dương.

Hai một số loại tài liệu trên ko được bố trí theo môn loại mà xếp theo ngôn ngữ:

- tư liệu xuất bạn dạng bằng giờ đồng hồ Pháp.

- tài liệu xuất bản bằng giờ Việt, Miên, Lào.

Mỗi năm ra 2 cuốn, thời hạn 6 tháng.

Thư mục này cũng phản nghịch ánh thực trạng xuất bản thời trực thuộc Pháp, con số sách không nhiều, từng cuốn (phản ánh tài liệu xuất bạn dạng trong 6 tháng) chỉ có xấp xỉ 300 thương hiệu sách, mà phần sách tiếng Việt lại chỉ chiếm khoảng khoảng 10%.

Thư mục thống kê đăng ký trên được xuất phiên bản đều kỳ từ thời điểm năm 1922 cho năm 1944.

III. Một vài ba điểm so sánh giữ Thư mục nước ta thời Pháp nằm trong với Thư mục nước ta thời phong kiến

* thư mục thời phong kiến:

- Số bản in tương khắc không các dẫn đến giảm bớt trong việc sử dụng rộng rãi.

- Sự sao chép qua những người, những thế hệ, những thời đại không giống nhau thông qua thu thập, thu góp, chỉnh lý dẫn đến sự sại lệch, nhiều dị bản, khó khăn trong việc khẳng định văn bản. Nhiều công trình xây dựng chỉ gồm độc bạn dạng do cách làm chép tay.

- Về nội dung đa phần là văn sử, triết học, Phật giáo… sách về kỹ thuật, toán, y, dược học tuy có phát triển nhưng chiếm phần tỷ lệ nhỏ so cùng với sách văn học. Những công trìn được trình bày với văn bản khó tách biệt sách văn sử, một quyển sách nhắc đến những vấn đê không giống nhau.

- Thư tịch đa phần là điển tích Hán Nôm, một trong những công trình bởi tiếng Pháp với chữ Quốc ngữ.

* thư mục thời Pháp thuộc:

- Số bản thư mục được biên soạn đa dạng mẫu mã nhiều thể loại và hình thức.

- Về nội dung thì đa dạng hơn đối với thời kỳ trước (thời phong kiến). Đặc biệt triệu tập nhiều vào các vấn đề lịch sử, văn hóa, làng hội… để giúp ích đến việc giai cấp thuộc địa của Pháp.

- các công trình thư mục tất cả quy tắc khăng khăng tuy còn tương đối lộn xộn với còn gặp mặt nhiều sự việc khúc mắc, nhưng nhìn tổng thể có điểm nhấn là có quá trình nghiêm ngặt hơn trong công tác ghi chép tài liệu.

- những thư mục triệu tập chủ yếu ớt bởi ngôn từ là giờ đồng hồ Pháp với chữ Quốc ngữ.

IV. KẾT LUẬN